De droogstand koe is de rustperiode tussen twee lactaties. In die weken herstelt het uierweefsel en bereidt de koe zich voor op afkalven en een nieuwe productieperiode. Wat u in deze periode goed regelt, ziet u terug in het celgetal van de eerste weken na afkalven. Hieronder leest u hoe de duur wordt bepaald en waar het management op moet sturen. Dat begint met een nuchtere blik op de gegevens van de koe.
Droogstand koe: wat gebeurt er in het uier?
Tijdens de lactatie maakt het uier dagelijks melk. Bij het droogzetten stopt die productie. Het uierweefsel krijgt daardoor de ruimte om te herstellen en weefsel te vernieuwen. Een koe die deze rust niet krijgt, kan na afkalven minder goed starten. De droogstand is dus geen verloren periode, maar een investering in de volgende lactatie.
De droogstand kent grofweg twee fasen. Direct na het droogzetten komt het uier tot rust. Vlak voor afkalven maakt het uier zich klaar voor biest en melk. In beide fasen is de koe gevoelig voor nieuwe infecties, omdat het uier niet meer dagelijks wordt gespoeld met melk. Veel infecties ontstaan daardoor in de droogstand en worden pas zichtbaar na afkalven.
Stressmomenten rond afkalven komen daar bovenop. De weerstand van de koe daalt, terwijl de infectiedruk uit de omgeving blijft bestaan. Hygiene in de ligbox en het instrooi bepaalt hoeveel bacterien de koe tegenkomt. Oorzaken van uierproblemen zijn zelden enkelvoudig. Meestal speelt een combinatie van weerstand, omgeving en management.
De duur van de droogstand bepalen
Er is geen vaste duur die voor elk bedrijf en elke koe past. De juiste lengte hangt af van de conditie, het productieniveau, de leeftijd en de gezondheid van het uier. Is de droogstand te kort, dan heeft het uierweefsel te weinig tijd om te herstellen. Is hij te lang, dan gaan productiedagen verloren en loopt de koe kans om te verfetten. Bespreek de gewenste duur daarom met uw dierenarts en voeradviseur.
Kijk per koe naar de gegevens van de afgelopen lactatie. Een celgetal onder 100.000 cellen/ml is gezond. Boven 200.000 cellen/ml is er een verhoogd risico op subklinische mastitis. Dat verschil bepaalt mede hoe u een koe droogzet en hoeveel aandacht zij nodig heeft. Een koe met een laag celgetal vraagt een andere aanpak dan een koe met een terugkerend hoog celgetal.
Deel het koppel bij het droogzetten daarom in groepen in. Denk aan drie groepen:
- koeien met een laag celgetal gedurende de hele lactatie;
- koeien met een verhoogd celgetal in de laatste maanden;
- koeien met een geschiedenis van klinische mastitis.
Per groep kiest u samen met de dierenarts de aanpak en de duur van de droogstand koe.
Management rond het droogzetten
Het moment van droogzetten vraagt rust en schoon werken. Reinig en desinfecteer de spenen zorgvuldig voordat u iets in of aan de speen doet. Werk met schone handschoenen en schoon materiaal. Speenbeschadiging tijdens het melken vergroot de kans dat bacterien binnendringen, dus let ook in de laatste weken van de lactatie op de conditie van de spenen.
Een veelgestelde vraag is of elke koe een antibioticumbehandeling bij het droogzetten nodig heeft. Het antwoord is nee. Antibiotica zet u in waar ze nodig zijn en niet standaard bij het hele koppel. Een koe met een laag celgetal en een gezond uier heeft meestal minder nodig dan een koe met een verhoogd celgetal of een bekende infectie. Niet elke bacterie reageert bovendien op dezelfde behandeling. De dierenarts beslist welke aanpak bij welke koe past.
Gericht kiezen begint met weten welke verwekker speelt. Q-Scout meet de uiergezondheid per speen tijdens de lactatie. U ziet dan voor het droogzetten welke koeien en welke kwartieren aandacht vragen. Een celgetal geeft slechts een gemiddelde, terwijl het beeld op speenniveau een stuk scherper is. Meer over de aanpak leest u op de pagina over droogzetten bij koeien.
Vergeet het rantsoen en de stalomgeving niet. Stem het voer in de droogstand af met uw voeradviseur, zodat de koe in goede conditie afkalft. Zorg voor voldoende ruimte, een schone en droge ligplaats en weinig groepswisselingen. Elke onrustige wisseling rond afkalven is een extra stressmoment voor de koe.
Hygiene en opvolging na het afkalven
Een schone ligbox en schoon, droog instrooi zijn in de droogstand even belangrijk als tijdens de lactatie. Bacterien groeien snel in een vochtige ligplaats. Controleer de droge koeien daarom net zo kritisch op vervuiling als de melkgevende koeien. Een droge koe die vuil ligt, heeft immers geen melkproces dat het uier nog schoonspoelt.
De opvolging na afkalven laat zien of de droogstand goed is verlopen. Kijk bij de eerste melkcontrole naar het celgetal van elke koe. Ongeveer 40 procent van de koeien met een nieuw verhoogd celgetal herstelt vanzelf binnen enkele weken. Niet elk verhoogd celgetal vraagt dus direct om een behandeling. Volg de koe, meet opnieuw en kijk of het celgetal blijft stijgen. Een hoog tankcelgetal boven 400.000 geeft risico op kwaliteitsproblemen en mogelijke kortingen, dus wacht niet te lang met analyseren.
Diagnostiek laat zien waar het probleem zit. COWHS vertaalt deze inzichten naar concrete, datagedreven keuzes die direct toepasbaar zijn op het bedrijf. Alle resultaten komen samen in een cloudomgeving. U en uw adviseurs werken daardoor met hetzelfde actuele beeld van het koppel.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt de droogstand van een koe?
De droogstand koe duurt doorgaans enkele weken, maar de ideale duur verschilt per koe en per bedrijf. Conditie, productie en uiergezondheid spelen een rol. Stem de lengte af met uw dierenarts en voeradviseur.
Moet elke koe antibiotica krijgen bij het droogzetten?
Nee, niet automatisch. Een koe met een laag celgetal en een gezond uier heeft vaak minder nodig dan een koe met een verhoogd celgetal. Uw dierenarts beslist per koe welke aanpak past.
Waarom ontstaan veel uierinfecties in de droogstand?
Het uier wordt dan niet meer dagelijks gespoeld met melk, waardoor bacterien makkelijker blijven hangen. Ook de stress rond afkalven en een vuile ligplaats vergroten het risico. Veel infecties worden daardoor pas na afkalven zichtbaar.
Onze diensten bieden wij aan in Belgie en Duitsland. Bent u in Nederland gevestigd? Neem dan contact op met COWHS, dan brengen wij u in contact met de juiste partij die dit voor u in Nederland kan verzorgen. Een bedrijfsanalyse is vaak de beste eerste stap, omdat die laat zien waar op uw bedrijf de winst in de droogstand zit.